Rasilimali

Je, ninahitaji kusajili EFD ya TRA? Viwango vya mapato vikielezwa

Kama biashara yako inatakiwa kutumia Electronic Fiscal Device (EFD) au Virtual Fiscal Device (VFD) hutegemea mapato, na kwa baadhi ya sekta, hutumika bila kujali mapato. Haya ndiyo hasa mwongozo wa TRA unavyosema.

Powercomputers·Ilichapishwa

Biashara zilizosajiliwa VAT tayari zinatakiwa kusajili tangu awamu ya kwanza ya usajili wa EFD ya TRA mwaka 2010 — usajili wa VAT wenyewe unahitaji mapato ya TZS 200,000,000 kwa mwaka au zaidi (au TZS 100,000,000 ndani ya kipimo cha miezi sita), hivyo kila biashara iliyosajiliwa VAT tayari inahusika.

Kwa biashara zisizosajiliwa VAT, mwongozo wa TRA wenyewe unaweka kiwango cha TZS 11,000,000 ya mapato ya mwaka. Kikiwa sawa au zaidi ya hicho, usajili kupitia EFD au VFD ni wa lazima; chini yake, TRA huruhusu risiti ya nakala ya mkono badala yake, ikionyesha tarehe, jina na TIN ya muuzaji, maelezo ya bidhaa, na jina na anwani ya mnunuzi.

Zaidi ya mapato, TRA hutaja sekta mahususi zinazotakiwa kusajili bila kujali zinaingiza kiasi gani: wauzaji wa vipuri, maduka ya vifaa vya ujenzi, masupamaketi madogo, vituo vya mafuta, maduka ya simu za mkononi, maduka ya jumla ndogo, baa na migahawa, maduka ya dawa, na maduka ya vifaa vya elektroniki. Kama biashara yako iko katika mojawapo ya makundi haya, kiwango cha mapato hakikuhusu kwa namna ile ile — usajili unatarajiwa kwa hali yoyote.

Ni kwa kiasi gani hili linafuatwa kwa vitendo ni swali tofauti na kile sheria inavyotaka. Ripoti ya ukaguzi wa utendaji kutoka Ofisi ya Taifa ya Ukaguzi Tanzania, iliyowasilishwa Bungeni tarehe 16 Aprili 2025, iligundua kuwa wafanyabiashara 1,813,385 kati ya 2,056,723 wenye TIN — asilimia 88 — hawakuwa wamesajili EFD, kulingana na takwimu za Julai 2024. Kando na hilo, ukaguzi huo huo ulibaini wafanyabiashara 24,601 wenye mauzo zaidi ya kiwango cha TZS 11,000,000 ambao walibaki hawajasajiliwa kufikia 2023. Majibu ya TRA kwa ukaguzi huo yalibainisha kuwa si kila mfanyabiashara asiyesajili hana sababu halali (misamaha ipo), lakini ukaguzi uligundua mifumo ya TRA yenyewe haikuweza kubainisha kwa uhakika ni wafanyabiashara gani wasiosajili walikuwa na msamaha halali.

Ukurasa huu ni muhtasari wa msimamo rasmi wa TRA ulivyothibitishwa dhidi ya mwongozo na maandiko yake ya kisheria — si mbadala wa kuthibitisha wajibu maalum wa biashara yako moja kwa moja na TRA au mshauri mwenye ujuzi wa kodi, kwani masharti kamili na misamaha huwekwa na kusasishwa na TRA.

Ione ikifanya kazi

Ungependa kuona jinsi hili linavyofanya kazi kwenye PowerSales?

Weka miadi ya onyesho nasi tutakuonyesha — tukitumia bidhaa na matawi yako mwenyewe kama mfano.

Weka miadi ya onyesho

Ona PowerSales ikiendesha mtiririko halisi wa duka lako

Weka miadi ya onyesho nasi tutakuonyesha mauzo, mzigo, ununuzi, na risiti zilizosajiliwa TRA — tukitumia bidhaa na matawi yako mwenyewe kama mfano.